Winkeldief betrapt: wat mag u doen als retailer?

U heeft een winkeldief op heterdaad betrapt. Wat nu? Veel retailers weten niet precies wat ze wettelijk mogen en niet mogen doen in zo’n situatie. Verkeerde acties kunnen leiden tot klachten, rechtszaken of zelfs schadeclaims. In dit artikel zetten we de regels helder op een rij.

Wat is “op heterdaad betrapt”?

In België spreekt men van heterdaad wanneer de diefstal plaatsvindt terwijl u of uw medewerker het rechtstreeks observeert, of onmiddellijk daarna. U moet de persoon ononderbroken in het oog hebben gehouden van het moment van de diefstal tot de aanhouding. Dit is juridisch cruciaal: als u iemand niet continu heeft gevolgd, staat u zwakker.

Mag u een winkeldief tegenhouden?

Ja, u mag een persoon van wie u zeker bent dat hij iets heeft gestolen, vragen de winkel niet te verlaten. Dit heet een burgeraanhouding. Wat u daarbij precies mag, ligt genuanceerder dan vaak wordt gezegd, en hangt af van wetgeving die recent is herzien. Wat in elk geval niet mag: slaan, bedreigen, opsluiten of fouilleren. Houd het bij vragen te wachten en bel meteen de politie.

De sleutelvoorwaarden voor een rechtsgeldige burgeraanhouding zijn:

• U heeft de diefstal zelf gezien (of via een live camerabeeld)
• U heeft de persoon ononderbroken gevolgd
• U roept onmiddellijk de politie op
• U gebruikt geen geweld of dwang

Wat mag u absoluut NIET doen?

De volgende acties zijn verboden en kunnen u in juridische problemen brengen:

• Geweld of opsluiting: iemand vastgrijpen, in een ruimte opsluiten of onder dwang tegenhouden kan wederrechtelijke vrijheidsberoving opleveren
• Fouilleren: U mag nooit zelf de zakken of tas van iemand doorzoeken — alleen de politie mag dit
• Beschuldigingen zonder bewijs: Iemand zonder bewijsmateriaal beschuldigen kan leiden tot een klacht wegens laster
• Geweld: Elke vorm van fysiek geweld is verboden, zelfs als weerstand geboden wordt
• Minderjarigen isoleren: Minderjarigen nooit alleen vasthouden zonder aanwezigheid van ouder of begeleider

Stap-voor-stap: de juiste procedure

Volg bij een betrapping altijd deze volgorde:

1. Blijf kalm — reageer niet emotioneel of agressief
2. Vraag beleefd om even te wachten (“Mijnheer/mevrouw, ik vraag u even te wachten”)
3. Verwittig de politie onmiddellijk — bel 101 in Belgie of 112 in Nederland
4. Noteer zo snel mogelijk: tijdstip, beschrijving van de persoon en de feiten
5. Bewaar camerabeelden — maak een back-up van het relevante fragment vóór overschrijven
6. Wacht de politie af — laat hen de verdere stappen zetten

Aangifte doen: altijd de moeite waard?

Veel retailers doen geen aangifte omdat het “te veel moeite” lijkt. Dat is begrijpelijk, maar het heeft een prijs: dieven die nooit worden aangegeven, blijven stelen. Aangifte bij de politie is ook noodzakelijk voor uw verzekeringsmaatschappij als u schade wil claimen.

Tip: vraag de politie om een kopie van het proces-verbaal. Sommige verzekeraars vereisen dit als bewijsstuk.

Civiele schadeclaim: kan dat?

Ja. U kunt als retailer een civiele schadeclaim indienen voor de gestolen goederen én voor de personeelskosten verbonden aan de betrapping en opvolging. Hoe u dat het beste aanpakt, hangt af van de omvang van de schade en van uw verzekering. Het bedrag is vaak beperkt, maar het stuurt een duidelijke boodschap.

Preventie is beter dan betrapping

Elke betrapping kost u tijd, energie en soms ook zenuwen. Investeren in goede preventie — een EAS-systeem, bewakingscamera’s en goed getraind personeel — is structureel goedkoper dan reageren op incidenten.

📊 Hoe wij met cijfers omgaan Lees waarom wij onze cijfers herzien — onze verantwoording over bronnen, jaartallen en methode.